خداى تعالى در مخلوقات خود و از آن جمله در اين مخلوقش مقدر كرده است . و نكته دوم اينكه در جمله : * ( « وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ » ) * حرف جرى در تقدير است ، چون ماده « رغبت » با حرف جر متعدى مىشود كه يا حرف « فى » است و در اين صورت رغبت به معناى ميل و علاقه است و در فارسى هم مىگوئيم : من در فلان غذا رغبت دارم و يا حرف « عن » است كه در اين صورت رغبت به معناى نفرت است و حرف جرى كه در جمله : مورد بحث حذف شده لفظ « عن » است نه لفظ « فى » چون مىخواهد بفرمايد : از ازدواج و همخوابگى با آنان نفرت داريد و اين با اشاره به محروميت آن زنان كه جمله : * ( « لا تُؤْتُونَهُنَّ ما كُتِبَ لَهُنَّ » ) * بر آن دلالت داشت و نيز جمله بعدى كه مىفرمايد : * ( « وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْوِلْدانِ » ) * بر آن دلالت دارد مناسبتر است تا اينكه حرف جر را « فى » بدانيم . و اما جمله : * ( « وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْوِلْدانِ » ) * ، اين جمله عطف است بر جمله : * ( « يَتامَى النِّساءِ » ، ) * چون از پدر مرده ها تنها كودكان را ارث نمىدادند و آنها را استضعاف مىكردند و از ارث محروم مىساختند به اين بهانه كه اينها سوار بر مركبهاى جنگى نمىشوند و از حريم خانواده دفاع نمىكنند . * ( « وَأَنْ تَقُومُوا لِلْيَتامى بِالْقِسْطِ » ) * اين جمله عطف است بر محل و موقعيت جمله : « فيهن » و معنايش اين است كه بگو : خداى تعالى براى شما بيان مىكند كه در امر ايتام قيام به عدالت كنيد و اين جمله در حقيقت به منزله اعراض كردن از يك حكم خاص و توجه نمودن به حكمى عمومى است ، حكمى كه شمولش از آن حكم خاص بيشتر است ، قبلا سخن از حكم خاص به ايتام زنان داشت و در اين جمله ، حكم را متوجه عموم ايتام نموده ، اول در خصوص مال آن ايتام سخن مىگفت ، حالا در باره مال و غير مال آنان سخن مىگويد . * ( « وَما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّه كانَ بِه عَلِيماً » ) * در اين جمله به مردان جاهليت تذكر مىدهد به اينكه آنچه خداى عز و جل درباره زنان و در خصوص يتيمان بر آنان واجب كرده خيرشان در آن احكام است و اينكه خداى تعالى به آن دانا است ، اين تذكر را مىدهد تا تشويق آنان به عمل به آن احكام باشد ، چون وقتى بدانند كه خدا به اعمال آنان دانا است ، هم تشويق مىشوند و هم از مخالفت او بر حذر مىگردند ، چون مخالفتشان را نيز مىبيند و به آن آگاه است * ( « وَإِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً . . . » ) * اين آيه شريفه حكمى را بيان مىكند كه مورد استفتاء پرسش كنندگان نبود و ليكن از